Op een mooie lentedag in mei moest ik mij melden in Den Helder. De koude oorlog was voorbij en geen hond ging nog in dienst. Voor de zoon van een beroepsofficier lagen de verwachtingen thuis anders. Na een soort zomerkamp van 6 weken werd ik Luitenant ter Zee derde klas. In mijn donkerblauwe pak met gouden strepen voelde ik mij een operetteofficier. Er werd een zeker respect getoond, maar niemand had de illusie dat ik daar was vanwege mijn waarde als militair.
Deze column verscheen eerder in PropertyNL
Bij de benoeming van een Generaal tot Minister van Wonen speelt een vergelijkbare dynamiek. De industrie toont respect, maar niemand gelooft dat Elanor Boekholt-O'Sullivan benoemd is vanwege haar woningmarktexpertise. Mogelijk heeft Boekholt een profiel dat D66 niet wou laten lopen. Het zal niet de eerste keer zijn dat een ministerie gezocht werd bij de persoon, in plaats van omgekeerd.
Kan Boekholt een goede ministerzijn?
Tijdens de campagne zagen de coalitiepartijen de woningnood nog als een van de grootste problemen van Nederland. De vraag rijst hoe serieus de partijen werkelijk waren. Wij zien een coalitieakkoord zonder veel boter bij de vis, terwijl het ministerschap ingezet werd voor een imagobenoeming.
Gek genoeg denk ik wel dat Boekholt een goede minister kan zijn. Tijdens mijn dienjaar zag ik veel militairen samenwerken met gewone ambtenaren. De militairen waren duidelijk uit een ander hout gesneden dan de ‘burgers’. Waar de burgers politieke voelsprieten hadden en goed waren in het bewaken van processen, waren de militairen beter in knopen doorhakken. Om snel dingen gedaan te krijgen, kon je dus het beste bij de militairen terecht.
Samenwerken met maatschappelijk middenveld
Ook is het fijn dat Boekholt geen politicus is. Het oplossen van woningtekorten is met name een technocratisch probleem. Het draait om procesoptimalisatie, financiering, fiscaliteit, betaalbaarheid en capaciteit. Net als bij het pensioenakkoord, is een oplossing gebaat bij een bescheiden rol van de politiek.
Deze minister kan samenwerken met breed maatschappelijk middenveld. Onder druk van een golf aan regelgeving en fiscale ingrepen heeft de vastgoedsector de handen ineengeslagen. Een coalitie van corporaties, pensioenfondsen, bouwers, ontwikkelaars en beleggers staat klaar voor overleg. Deze samenwerking is essentieel.
-36.000 huurwoningen in Nederland,
+6000 huurwoningen in Spanje
Anders dan in de jaren ’80, kiest dit kabinet niet voor grootschalige bouwsubsidies. Hiermee komt het bonnetje voor nieuwbouw automatisch bij de marktpartijen te liggen. De minister zal dus hoe dan ook moeten optrekken met de markt. Hier ligt meteen haar grootste uitdaging.
Voor normale beleggers en voor corporaties biedt de woningmarkt nu geen haalbare perspectieven. Op dit moment verdwijnen 9.200 woningen per kwartaal uit de huurmarkt. Internationale beleggers blijven weg en particuliere beleggers worden over de grens gejaagd. In 2025 kochten Nederlanders meer dan 6000 woningen in Spanje. Voor hetzelfde geld hadden we nieuwbouwwoningen in eigen land kunnen bouwen.
Het coalitieakkoord lijkt deze realiteit gelukkig te onderkennen: ‘De wet- en regelgeving alsmede het fiscale klimaat op de huurmarkt worden zodanig vormgegeven dat het investeringsklimaat verbetert en het aanbod van huurwoningen weer kan toenemen. Voorafgaand aan de evaluatie van de Wet betaalbare huur wordt bezien op welke punten de wet kan worden geoptimaliseerd om het aanbod van huurwoningen op peil te houden.’
Wachten op fiscale verlichting
Wij ervaren hier sympathieke intenties, maar weinig substantie. Deze substantie zal snel van de nieuwe minister moeten komen. Beleggers wachten met smart op fiscale verlichting. Het persbericht van 2 februari van Aedes, IVBN, NEPROM, PPV en Vastgoedbelang schetst goed wat nodig is. Met Eelco Eerenberg als Staatssecretaris van Financiën, krijgt Boekholt een mogelijke meeligger op dit terrein. Als wethouder van Utrecht pleitte hij voor vermindering van de belastingdruk voor corporaties.
De vastgoedindustrie zal de nieuwe Minister in ieder geval warm ontvangen. Onze bedrijfstak draait tenslotte om maatschappelijke betrokkenheid, kennisdeling, dialoog en knopen doorhakken.