Het belangrijkste nieuws kwam deze maand niet uit Den Haag, maar uit Amsterdam. Deloitte wist stevig af te slanken door AI. Volgens het Financieele Dagblad daalde het personeelsbestand van de adviesclub met 10% in twee jaar tijd. Geen goed nieuws voor de kantorenmarkt, maar wel voor Nederland. De maatschappelijke kosten van het controle- en adviescircus kunnen dus omlaag. Daarbij wordt jong talent bevrijd van vinkjes zetten en powerpointen. In een vergrijzend land met lage werkloosheid willen we iedereen zo nuttig mogelijk inzetten.
Deze column verscheen eerder in PropertyNL
Deloitte geeft een concreet voorbeeld van hoe AI onze productiviteit snel kan verbeteren. Wat mij betreft is dit groot nieuws. Onze arbeidsproductiviteit neemt al twintig jaar nauwelijks toe. Deze slappe groei ligt aan de wortel van veel van onze uitdagingen: aan de betaalbaarheid van onze verzorgingsstaat, aan het organiseren van de vergrijzing, aan onze sluipende verarming ten opzichte van China en de VS. Met onze goede data-infrastructuur en hoogopgeleide bevolking kan AI ons snel in een hogere versnelling brengen.
Anders dan Deloitte bracht politiek Den Haag weinig nieuws, maar veel theater. Toch zie ik een positieve onderstroom. De discussie over bezuinigingen op de sociale zekerheid is ongemeen fel, maar wel fundamenteel. Hetzelfde geldt voor de strijd over het belasten van vermogens en eigen woningen. Voor het eerst in jaren praat onze politiek weer over grote hoofdzaken. Hierbij is het logisch dat links zich sterk maakt voor de verzorgingsstaat en rechts voor de meer vermogenden. Ondertussen begrijpt iedereen dat we moeten bijsturen: dat er meer mensen aan het werk moeten, maar ook dat we jonge mensen zonder eigen huis in de kou laten staan. Daarbij is de speelruimte krap. De begrotingsregels knellen en we groeien marginaal. Mijn gevoel is dat de geesten worden klaargemaakt voor een grote politieke uitruil: verhoging van het eigenwoningforfait (of afschaffen van de hypotheekrenteaftrek) in ruil voor ingrepen in de verzorgingsstaat (WW, WIA en AOW). Als compensatie kan de belasting op arbeid omlaag.
Voor spaarders en beleggers blijven concrete aanpassingen op het gebied van box 3 en ATAD (renteaftrekbeperking) helaas nog even uit zicht. Veel politici willen vasthouden aan een gedateerd herverdelingsmantra. Dat wij leven in een diep socialistisch land met historisch lage ongelijkheid lijkt niet uit te maken. Voor de politiek is dit een gemiste kans. De mega-uitdagingen van onze tijd zijn vergrijzing en achterblijvende productiviteit. Om hiermee om te gaan moet je burgers juist aanmoedigen om te gaan beleggen. Hiermee vergroten zij hun weerbaarheid voor morgen. Met een actievere beleggingscultuur groeit de beschikbaarheid van risicodragend kapitaal voor hoogproductief ondernemerschap.
Ondanks trage Haagse besluitvorming en een druilerig belastingklimaat blijft Nederland een goede plek voor beleggers. In West-Europa kampen alle landen met de uitdagingen van een vergrijzende verzorgingsstaat. Onze uitgangspositie is alleen veel beter. De Nederlandse overheidsfinanciën zijn gezond, onze economie draait redelijk en de bevolking groeit nog. Buiten Europa wordt de Amerikaanse economie aangestuurd als een hedgefonds, terwijl China terugdraait naar een planeconomie. Zo slecht is Nederland nog niet.
Onze vastgoedmarkt kampt voornamelijk met schaarsteproblemen: te weinig woningen, te hoge bouwkosten en onvoldoende financieringscapaciteit. Voor beleggers zijn dit eigenlijk luxeproblemen. Schaarste maakt bestaand product waardevoller. Anders dan bijvoorbeeld aandelen of goud is vastgoed nog steeds niet historisch duur. Aanvangsrendementen liggen rond hun langetermijntrendniveaus, terwijl we gezonde huurgroei kunnen verwachten. Die groei zal gedreven worden door stijgende lonen en bovengemiddelde inflatie.
De wereld is onzeker en pessimisme beheerst de media. Daarom is het juist belangrijk om te blijven kijken naar de factoren die we zelf goed kennen. Als we kijken naar onze vaste waarden dicht bij huis, gaat het eigenlijk best goed.