Huib Boissevain, oprichter van Annexum, pleit ervoor dat de gemeente Amsterdam investeerders koestert in plaats van wegjaagt. Terwijl de gemeente de grondprijzen verhoogt, moet ze ook beseffen dat kapitaal niet vanzelfsprekend terugkeert.
Deze column verscheen eerder op Vastgoedjournaal.nl
Ik dacht dat ik veel had gezien in de Amsterdamse vastgoedwereld. Maar het recente verhaal van die 87-jarige inwoner die zijn erfpacht zag stijgen van 315 euro per jaar naar meer dan 35.000 laat zien dat het altijd nog gekker kan. Of onrechtvaardiger. Zo’n besluit heeft niets met beleid te maken, het is ordeloosheid in een Excel-bestand. En het wrange is: wethouder Zita Pels noemt dit een stap naar ‘eerlijke grondprijzen’. Eerlijk? Voor wie? Voor de gemeente die haar balans wil oppoetsen? Een stad is er volgens niet om het juiste rekenmodel te dienen, maar om mensen te huisvesten.
We zien de gevolgen van dit soort beleid nu overal doorsijpelen. Volgens het nieuwste Stivad-rapport droogt het buitenlandse kapitaal in Nederlands vastgoed snel op. Er wordt minder geïnvesteerd, minder ontwikkeld, minder gebouwd. De dynamiek die Amsterdam jarenlang aantrekkelijk maakte, verdwijnt. En wie nog dacht dat binnenlandse institutionele beleggers stand zouden houden, hoeft maar naar Vesteda te kijken. Pensioenfondsen trekken zich terug en het fonds ziet zich gedwongen grote aantallen huurwoningen te verkopen om gezond te blijven. Dat is geen technische correctie van de markt, dat is een vertrouwensbreuk tussen kapitaal en politiek.
Investeren en speculeren
Investeren is niet hetzelfde als speculeren, al lijkt dat nuanceverschil in de stadhuizen steeds vaker te verdwijnen. Investeerders dragen risico’s, durven vooruit te kijken, creëren de waarde waar anderen later van profiteren. Zonder dergelijk lef en doorzettingsvermogen was de woningmarkt nog veel krapper geweest en hadden steden als Amsterdam minder kwaliteit, minder duurzaamheid en simpelweg minder toekomst. De zogenaamde ‘huisjesmelker’ waar Pels zo graag op jaagt, is meestal geen louche particulier, maar een pensioenfonds dat miljoenen Nederlanders helpt aan een fatsoenlijk inkomen na hun werkzame leven.
Verontwaardiging vermomd als rechtvaardigheid
Het huidige Amsterdamse beleid jaagt kapitaal weg met morele verontwaardiging vermomd als rechtvaardigheid. Een toon die vooral in verkiezingstijd nobel klinkt, maar economisch desastreus is. Want kapitaal komt niet vanzelfsprekend terug. Als beleggers eenmaal het vertrouwen verliezen, ontstaat er een leegte die jaren duurt om te herstellen.
Amsterdam leeft van origine van haar ondernemingszin en niet van verontwaardiging. Wie de stad levendig wil houden, moet beleggers niet wegzetten als de vijand, maar juist als bondgenoot. Koesteren in plaats van keren, het is de enige route vooruit.
Zita Pels kan straks ongetwijfeld uitleggen waarom niemand meer wil investeren in haar stad. De vraag is of er dan nog iemand luistert.